Zonder haast

Het eerste wat ik deed nadat ik mezelf begin augustus ‘vakantie’ had gegeven, was: mijn kamer opruimen. Dat had ik al in geen tijden gedaan. Overal lagen papieren, dingen en spullen, die ik snel even had neergelegd en die waren blijven liggen, doordat ik mezelf niet de tijd had gegund om ze op te ruimen. En hoewel ik nog geen idee had hoe ik mijn ‘vakantie’ zou willen besteden, wist ik wel heel zeker dat ik om te beginnen rustig op mijn kamer wilde kunnen zitten. Zolang het zo’n rommel was, zou me dat niet lukken. Opruimen dus.

En toen vond ik in een kast, verscholen achter allerlei lijstjes, doosjes en dingetjes, de nieuwjaarskaart die ik in 2016 kreeg van Martin. Een heel eenvoudige witte kaart, A6-formaat, waarop in prachtige pikzwarte letters ZONDER HAAST staat geschreven. Je kunt aan de letters zien dat hij die in volle aandacht, zonder ook maar de geringste haast, heeft geschreven. Ze staan als het ware gebeeldhouwd naast elkaar op het papier. Daaraan zie je dat hij het werkelijk meende: ZONDER HAAST.
Ja natuurlijk meende hij het. Want hij leefde het ook. In die tijd was hij al jarenlang met vervroegd pensioen en fietste hij iedere dag kalmpjes naar zijn atelier waar hij in alle stilte en rust zat te tekenen. Bomen, luchten, landschappen. Allemaal in grijzen, lichtgroenen, grijsblauwen; nauwelijks van elkaar te onderscheiden kleuren. Zo totaal verschillend van mijn/ ons leven dat in die tijd heel druk was: we waren net verhuisd.

Net als indertijd, werkte het zien van deze kaart ook nu als een wat je tegenwoordig noemt: ‘wake up-call’. Ik besloot ogenblikkelijk dat ik mijn kamer weliswaar zou gaan opruimen, maar zonder haast. Dus in alle rust en met alle aandacht. 
Omdat ik indertijd een briefwisseling had met Martin, sla ik mijn archiefje daarvan op en lees de brief die ik hem naar aanleiding van deze kaart stuurde. Tot mijn niet geringe verbazing staat daar exact wat ik ook nu ervoer. Ik zou het gisteren geschreven kunnen hebben. Ik citeer:

Als je had geschreven GEEN HAAST zou dat bij mij al gauw uitmonden in een soort passiviteit, waar ik niet gelukkig van zou worden. ZONDER HAAST voelt voor mij als: begin er aan, maar doe het rustig aan; wees niet haastig, kies een tempo dat je bij kunt houden. Voor mij een perfecte aanwijzing en een ware oefening, onrustig als ik ben en altijd boordevol ideeën over wat er nog allemaal moet en wat ik allemaal wil. Héél véél namelijk!

Ik wil heel veel, maar ik moet ook heel veel. Vaak kan ik overigens het verschil tussen beide niet scherp voelen en ben ik als een razende bezig, want ik begin altijd met de dingen die ik móet doen en die wil ik dan graag snel afhebben, zodat ik daarna kan gaan doen wat ik wíl. Zelfs nu we gepensioneerd zijn en er geen brood meer op de plank verdiend hoeft te worden en dus het Noodzakelijke Moeten is verdwenen, blijft het lastig voor me om dingen te doen die niet ‘nuttig’ zijn. Je zou toch denken dat dit nuttigheids-syndroom zo langzamerhand wel uitgewerkt zou zijn nu de eindstreep van het leven meer en meer in zicht is gekomen en min of meer tot me is doorgedrongen dat er in wezen niet veel van werkelijk nut is. Maar nee dus. En het is merkwaardig hoeveel dingen er altijd weer blijken te móeten. Er komt geen eind aan.

In een poging om mezelf te genezen van mijn nuttigheids-syndrooom -want het maakt me wel ijverig maar niet gelukkig, dat kan ik duidelijk voelen- heb ik gisteren een soort ‘bucket-list’ gemaakt van allemaal dingen die ik graag wil doen. Ik las in een of ander artikel over dergelijke lijsten en het leek me wel wat: maak gewoon een lijst van wat je graag wilt, leg die ergens neer en kijk wat je in de loop van de tijd van die lijst kan schrappen doordat je hebt gedaan wat er stond. Merkwaardigerwijs kwamen er op mijn lijst allemaal dingen te staan die ik zou willen maken. (….) Tja, ik vind nu eenmaal niets leuker, dat iets maken, kan niet schelen wat het is. 
En nu maar afwachten wat het effect is.

Hoe dan ook: ik houd jouw kaart nog even op mijn bureau, zodat ik steeds weer zie dat ik de dingen allemaal kan gaan doen, maar dat ik het allemaal ZONDER HAAST moet gaan doen. En als ik dan voor ogen houd dat in wezen niets écht nuttig is, dan doet het er helemaal niet toe wat ik van mijn lijst schrap, en dat maakt, dat ik alles ZONDER HAAST kan doen.
Ik houd je op de hoogte en ik dank je voor je kaart. Hij doet zijn werk goed!

De kaart heeft zeker het hele jaar op mijn bureau gestaan. Dat hij zijn werk goed heeft gedaan kan ik overigens niet bevestigen: nog steeds zou ik kunnen schrijven wat ik hierboven in de brief aan Martin schreef. Ik heb nog steeds meestal té veel te doen en daardoor heb ik nog steeds heel vaak haast.

Die Martin. We schreven elkaar met grote tussenpozen. Hij stuurde vaak kleine werkjes, ik stuurde vaak foto’s. Hij schreef zijn brieven met de hand, met een echte vulpen, ik tikte ze op mijn computer. Al dan niet in een mooi lettertype. Zijn brieven werden steeds korter en op het laatst kon hij bijna niet meer schrijven. Allerlei zenuwaandoeningen verwoestten zijn lichaam.
Een van de laatste, bijna onleesbare zinnen in zijn laatste brief, vlak voor zijn overlijden: “Want daarover gaat het altijd: om voortzetting.” Met daarna de groet waarmee hij zijn brieven altijd eindigde: “Moedig voorwaarts.”
Sinds een ruime maand staat zijn kaart weer op mijn bureau. ZONDER HAAST. En nu geef ik hem ook nog door in deze blog. Over voortzetting gesproken….

37 reacties op “Zonder haast”

  1. Dat nuttigheidssyndroom….
    Nu ik al bijna 3 weken in een stralend Italië ben is die roep om nut bijna stil geworden in mij en kan ik zomaar lezen, borduren, niets doen, fietsen, mijmeren zonder mij voortdurend af te vragen of ik mijn leven op de juiste manier leef. Alles lijkt hier zonder haast en ik ga jouw mooie woorden , nu ingebed in deze Italiaanse sfeer, proberen mee te nemen naar het ” gewone” leven thuis. Dank je innig wel.

    1. Dat klinkt benijdenswaardig: helemaal ontspannen en genietend in een zonovergoten Italië. Blijf daar nog maar even lekker zitten. Het zal lastig genoeg zijn om deze ontspanning mee te nemen naar hier. Maar ja, je weet nooit…. In ieder geval hoop ik dat het je lukt.

  2. Dank je wel voor je mooie blog met ook voor mij een toepasselijk thema. 19 dagen geleden afscheid genomen van mijn werk oiv mijn pensioenleeftijd. Van plan voor een klein deel door te gaan als zzp-er. Herken zo wat je schrijft over nuttigheid, altijd te veel willen doen, zoveel dingen leuk vinden. Dit alles geeft ook onrust bij mij. Behoefte aan innerlijke stilte, innerlijke rust, zachtheid. Nog een hele weg gaan. Ik geloof in levenslang leren, wat dit proces ook weer boeiend maakt. Van doen naar zijn.

    1. Mooi, dat je voor een klein deel nog doorwerkt als ZZP-er, want in éen keer stoppen is volgens mij te abrupt. Maar een wat rustiger leven is wel heel prettig.
      Maar wat je zegt: er valt nog heel veel te leren! Ik voer bij tijden een heel gevecht met mijn ‘nuttigheid-syndroom’. Het is een hele nieuwe fase: de periode na het Verplichte Werken.

  3. Dank je wel Riekje voor dit mooie Blog. Iedere keer geniet ik weer zo van jou prachtige schrijven. Zonder haast ik schrijf de tekst op, zichtbaar op een plek om mij eraan te helpen herinneren omdat ik het simpelweg vergeet. Het willen /moeten racen in het leven, is een sterke gewoonte van mij geworden.
    Fijne zondag, liefs Merel

    1. Ja wat erg he, dat dat racen zo’n gewoonte wordt. En ook heel erg dat dat maatschappelijk ook zo wordt aangemoedigd! We staan volgens mij collectief ‘op speed’.

  4. Marijke Bijleveld

    Lieve Riekje,
    Blij met je prachtige woorden,wat ben je hier toch goed in! Dank!
    Ga in alle rust aan de appels beginnen om smots van te maken en daarna een klein stukje schilderwerk aan het huis.
    Ook ik heb vaak last van ‘moetens’ en dat alles vooral nuttig dient te zijn!
    Het gaat om meer en meer loslaten van alles .
    Ik heb me voorgenomen stukje bij beetje het huis uit te mesten en een ordner met 10 items, ja welke???, over mijn leven te fabrieken , zodat er veel weg kan. Mooie winterklus voor de donkere dagen.
    Liefs, Marijke

    1. Oh wat leuk: ik heb ook net een hele grote pan appelmoes gemaakt. Geef ik altijd aan de kleinkinderen, want die vinden het heerlijk. Volgens mij word ik later herinnerd als Oma Appelmoes!
      En ook fantastisch om het huis op te gaan ruimen. Ben ik in augustus ook mee begonnen, maar dat ligt nu even stil. Ik neem heel vaak foto’s van dingen die ik wegdoe.
      Klopt: mooi klusje voor de donkere maanden.

  5. Jacqueline Schoenmakers

    Heel mooi. Ik moet zo op tijd ergens zijn met mijn fiets maar ik ga toch zo eens ZONDER HAAST op mijn fiets stappen en om me heen kijken. Lieve groet.

    1. Ik weet natuurlijk niet hoe ver je fietstocht was, maar in mijn ervaring scheelt het vaak al als je maar vijf of hooguit tien extra minuten neemt voor iets om een gevoel van kalmte te kunnen houden. En wat is dat nou?
      Nog veel prettige fietstochtjes toegewenst!

  6. Ha Riekje,
    Dankjewel. Deze week mag ik met een groepje op Vlieland in de vertraging. Je blog en martins woorden, ik neem ze mee en zal ze delen… voortzetting….. zonder haast.
    Fijne haastloze zondag!

    1. Ja, dat schemer-uurtje tussen de dag en de nacht heeft inderdaad altijd een heel speciale sfeer. Ik weet nog dat we wel eens met onze buren op het bankje naast het huis hebben zitten schemeren, toen we er net woonden. Er gebeurde helemaal niets om ons heen en we praatten ook niet. Heel bijzonder.
      En dan het woord ‘kuieren’: ook al zo mooi eindeloos.

  7. Mooi en herkenbaar! Ooit werd mij gezegd: Haast je langzaam, Maaike. Ik heb het altijd onthouden wanneer ik weer van hot naar het ren… 🙂 Fijne zondag!

  8. Hoi Riekje, wat heb je er weer een uit-het-leven-gegrepen verhaal van gemaakt. Heel inspirerend en tegelijk een soort ode aan Martin. Hij begon ik mijn hoofd alweer een beetje tot leven te komen. Haast had ik vroeger altijd. Wordt gelukkig met de jaren minder. Haast zit altijd in jezelf en het is een levenskunst het de baas te worden. Het voelt meestal beter iets zonder haast te doen. Je wordt de dingen die je doet beter gewaar en de kans op fouten wordt er ook nog eens kleiner door. Dank voor je mooie verhaal. Lieve groetjes voor jou en Jan

    1. Wat je zegt: als je de dingen in rust doet, maak je vaak minder fouten en doe je alles nét ietsje zorgvuldiger, waardoor het werkje uiteindelijk soms zelfs nog sneller af is. Is mijn ervaring.
      En ook, inderdaad, dat je de dingen beter gewaar bent, waardoor je er ook meer van geniet.
      Wat worden we toch wijs, op onze oude dag…..!

  9. Lieve Riekje,
    Ik las jouw brief aan Martin: ‘Ooh, daar heeft Riekje dus ook last van van haast en van nuttige dingen moeten doen.’ Opluchtende herkenning. En toen kwamen al de reacties: zovelen, met verschillende accenten, worstelen met deze thematiek: dat had ik niet verwacht!
    Als ik ergens even op moet wachten, bv. het koffiezetapparaat dat koffie gaat zetten, bedenkt mijn ijverige geest haast vanzelf nog snel een miniklusje om te doen… maar, eindelijk begint het citaat: ‘ Je hoeft nooit te wachten, je kunt altijd ademen’ terrein te winnen.
    De leerschool is inderdaad levenslang.
    ‘Zonder haast’: ik ga hem ook uitprinten. Jouw opruimen blijkt dus ook nog heel nuttig

  10. Lieve Riekje,
    Ik las jouw brief aan Martin: ‘Ooh, daar heeft Riekje dus ook last van van haast en van nuttige dingen moeten doen.’ Opluchtende herkenning. En toen kwamen al de reacties: zovelen, met verschillende accenten, worstelen met deze thematiek: dat had ik niet verwacht! Feest van herkenning.
    Als ik ergens even op moet wachten, bv. het koffiezetapparaat dat koffie gaat zetten, bedenkt mijn ijverige geest haast vanzelf nog snel een miniklusje om te doen… maar, eindelijk begint het citaat: ‘ Je hoeft nooit te wachten, je kunt altijd ademen’ terrein te winnen.
    De leerschool is inderdaad levenslang.
    ‘Zonder haast’: ik ga hem ook uitprinten. Jouw opruimen blijkt dus ook nog heel nuttig

    1. Ja, inderdaad: feest van herkenning. Altijd fijn om te weten dat je niet de enige bent die ergens mee worstelt!
      En wat leuk! Ook jij gaat hem uitprinten en neerzetten. Ik hoor Martin ergens in mijn achterhoofd grinniken: “Toch leuk dat zoveel mensen mijn twee woorden zó waarderen!”

  11. ZONDER haast: ja, wezenlijk wat anders dan GEEN haast. Ik voelde de rust erin.
    Vandaag reisde deze mantra met me mee en plukte ik al de meer ontspannen vruchten ervan.
    Dank je wel voor het doorgeven, lieve Riekje.

  12. Fijn te horen wat de woorden van Martin ook met jou doen. Wat is dit toch een leuke manier van ‘voortzetten’: al die mensen die de woorden van Martin in zich opnemen of zelfs voor zich neerzetten. Ik word er helemaal blij van.

  13. hoe dan???? dit is een beetje Indisch.
    Begon te lezen met idee: nou ja, onmin leeftijd ,84, als zonder haast!!!
    Logeerde met drie dames op een camping in Noordwijk, een nachtje.
    Zegt mijn geliefde terloops: wij moeten er om 10 uur uit ipv 11 uur
    Mijn hemel, mijn ochtendritueel is ongeveer anderhalf uur, zonder haast!
    Moest nu in half uur,
    Was vervolgens gehele dag moe. Vanochtend het ritueel in ruim anderhalf uur, hoe heerlijk.
    ZONDER HAAST: Super belangrijk om door te leven.

    1. Ik vroeg me al af bij het woord ‘onmin’ wat je daar mee zou bedoelen. Toch geen onmin met je leeftijd? Goed dat je het even herstelt. Trouwens, 84 jaar, wat een leeftijd!

  14. Mooi inspirerend mens,

    Ik ken jou niet, ik kende Martin niet, maar zijn intentie met het schrijven van die woorden ZONDER HAAST is zo voelbaar en ontroerend……..volgens mij een hele mooie man met een missie die jij met jouw blog verder gestalte geeft. Prachtig! Dank je wel Riekje en dank je wel mnr Martin. X

  15. Heel mooi, zonder haast en zonder zelfopgelegde druk. Dat is waar jouw schrijven mij aan doet denken. En ondertussen ook de moed vinden of houden om door te gaan en in beweging te blijven.

    Groetjes Linda

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *