Het Heegermeer-syndroom

OVER TIJD 2
Ik word wakker uit een tobberige droom waarin ik druk bezig ben het kerstdiner voor te bereiden. Hoe bestaat het: het is 21 oktober. Is het niet een beetje vroeg om me nu al druk te maken over het kerstdiner? Ja, inderdaad; het is rijkelijk vroeg. Ik beschouw deze droom daarom als een symptoom van het akelige syndroom waar ik regelmatig mee te kampen heb: het Heegermeer-syndroom. 
Omdat dit syndroom niet algemeen bekend is, zal ik het hieronder omschrijven, maar eerst even een paar woorden over de ontdekking ervan, waarmee ik meteen de naam van het syndroom verklaar.

Ongeveer 1985. Ik ga met Jan en onze twee dochters van ongeveer 8 en 10 jaar zeilen op het Heegermeer. Ik ben geboren in Friesland en kan natuurlijk zeilen, al is het  niet erg goed. Ik kan afvaren en aanleggen, en een boot in de richting laten varen die ik wil, maar daarmee is het wel gezegd. Jan’s kennis over het zeilen beperkt zich tot het roepen van termen als: ‘vliegensvlug te loevert’ en ‘ogenblikkelijk kielhalen!’ Kortom: ik zit met drie volslagen zeil-leken in de boot. Dat maakt me best wel een beetje zenuwachtig.

We willen die dag naar Heeg varen, dat aan de andere kant van het meer ligt. We zullen het hele meer moeten oversteken en we hebben tegenwind, dus ik zal moeten kruisen. Kruisen wil zeggen dat je eerst een flink eind de ene kant uitvaart, dan overstag gaat en daarna de andere kant uitvaart. Door niet helemaal dwars te varen, maar zo schuin mogelijk naar voren, kom je op die manier toch nog vooruit. 

Oké, kruisen dus. Op zich is dat geen probleem. Als Jan de fokkenschoot maar tijdig loslaat en op het juiste moment weer aantrekt, en als ik maar tijdig roep dat de giek overkomt en mijn bemanning zich dan bukkend van de ene naar de andere kant van de boot verplaatst, zal het allemaal best lukken. Na twee ‘slagen’ begrijpt iedereen wat hij moet doen, dus we varen prettig verder.

Maar dan! 
Dan zie ik dat er behoorlijk veel boten op het meer varen en word ik een beetje bezorgd. Ik zal al die boten moeten passeren zonder er eentje te rammen. De bezorgdheid gaat na een poosje over in angst en nog weer later slaat de paniek toe. Ik zie zóveel boten. Het lijkt wel een muur! Dat ik ze als een muur zie, komt doordat ik de onderlinge afstanden tussen de boten niet meer zie. Ik zie geen diepte meer: de derde dimensie is weggevallen. Ik zie ze in maar twee dimensies: het platte vlak. Daardoor worden ze allemaal als het ware tegen elkaar aan geperst en vormen ze met elkaar een muur. Hoe kom ik daar in hemelsnaam doorheen? Het zweet breekt me uit.
Als ik doorvaar blijkt natuurlijk dat de derde dimensie nog wel degelijk bestaat en dat de boten allemaal op afstand van elkaar liggen. Tussen de verschillende boten is ruimte en daardoor heb ik alle tijd om zodanig te manoeuvreren, dat ik ze een voor een kan passeren zonder ook maar enige schade te berokkenen. 

Deze neiging om dingen allemaal tegelijk te zien, op elkaar geperst als een muur, in plaats van afzonderlijk en op afstand van elkaar, noem ik sindsdien het Heegermeer-syndroom. Als je bevangen bent door dit syndroom zie je geen diepte, geen ruimte meer en verdwijnt daardoor de tijd. Ik, in mijn boot op het Heegermeer, zie alle boten op dezelfde afstand voor me liggen. Ik zie ze niet meer in de ruimte, maar in een plat vlak. Ik denk daardoor dat ik de boten allemaal tegelijk tegen zal komen.

Hoewel ik heel goed doorzie hoe het Heegermeer-syndroom werkt, heb ik er toch nog regelmatig mee te kampen. Bijvoorbeeld als ik in mijn agenda kijk, of als ik bedenk wat er nog allemaal te doen is en geregeld moet worden. Zoals je een zakje vacuüm kunt zuigen waardoor het helemaal plat wordt , zo zuig ik in mijn paniek alle tijd weg tussen mijn afspraken, verplichtingen en bezigheden, waardoor het lijkt of ze allemaal direct na elkaar of zelfs op hetzelfde moment afgehandeld moeten worden. Een knoop aan mijn jas naaien, een mailtje versturen, een bloemetje naar een zieke vriendin brengen, de boodschappen doen, naar de tandarts, een formulier van de Lira invullen, een cadeautje bedenken voor een kleinkind, een verzekering nakijken op wijzigingen, de ramen nu eens eindelijk wassen, de rozen snoeien en de geranium verpotten, het stoepje bij mijn atelier vegen zodat de bezoekers er niet op uitglijden, mijn winterkleren opzoeken, mijn blog schrijven of corrigeren, foto’s maken of opzoeken, wandelschoenen kopen, een expositie bezoeken, de vriezer ontdooien, met de kinderen overleggen hoe we dit jaar Sint Maarten gaan vieren. En sinterklaas. En kerstmis! Alles dient zich aan op vrijwel hetzelfde moment: mijn hoofd loopt me om.
En zo kan het gebeuren dat ik op 21 oktober in mijn droom al bezig ben met de voorbereidingen voor het kerstdiner van eind december! Dat is om de zenuwen van te krijgen.

Wat te doen dokter? 
Lucht toelaten. Dat is: tijd en ruimte zien. 
Zoals een vacuüm gezogen zakje opbolt zodra er weer lucht in stroomt, zo worden afspraken en bezigheden behapbaar als ik de tijd er tussenin weer ga zien. Tussen afspraken door is altijd tijd; een vrije dag, een rustige avond, op zijn minst een nacht. Als ik me dat maar realiseer en als ik me steeds alleen maar concentreer op de eerst volgende afspraak en alle overige afspraken op afstand schuif, zodat ik daar niet meer aan denk (wat overigens best lastig is), geef ik mezelf letterlijk ‘lucht’. Het hoeft niet allemaal tegelijk!
Mijn verplichtingen en bezigheden arrangeer ik tegenwoordig zorgvuldig stuk voor stuk in de tijd. Eerst de urgente dingen, dan de minder urgente, daarna de andere en nog weer later de overige. Zo ontlast ik mijn hoofd en kan ik me concentreren op waar ik op dat moment mee bezig ben.
Inderdaad; ik doe dat met briefjes. Mijn bureau ligt bij tijden vol met briefjes. In barre tijden zijn er zelfs verschillende stapeltjes: maandag dit, dinsdag dat, woensdag weer wat, enzovoort. 

Hoe ouder ik word, hoe meer tijd ik inbouw tussen mijn afspraken en bezigheden. Ik prijs me heel gelukkig dat dat mogelijk is.

39 reacties op “Het Heegermeer-syndroom”

  1. Stella Sohns-van Harten

    goeiemorgen Riekje, en bedankt voor dit mooie verhaal over dat Heegermeer-syndroom. Het is zó herkenbaar! Ik vergeet regelmatig, dat ik 73 ben maar vind het nog steeds leuk, om van alles te plannen en te organiseren, náást de gewone dingen die gedaan moeten worden, maar die ik duidelijk meer tijd voor nodig heb, dan vroeger. Gevolg: stress + af en toe ook wat paniek. Niet fijn. Het is lastig om oude gewoontes af te leren. Fijn dus, jouw blog nu te lezen….. Ik wens je een fijne, rustige zondag en veel lucht voor de komende week. S t e l l a

    1. Ik vind het ook lastig om te accepteren dat ik op mijn 75e echt niet meer kan wat ik vroeger kon. Kiezen wat wel en wat niet kan op één dag: moeilijk! Maar aan de andere kant geniet ik vaak ook erg van een kalmer levenstempo.

  2. Wat prachtig verwoord en verbeeld Riekje! Zo herkenbaar. Ik ga het in mijn hoofd toepassen. Een ander element naar voren halen in stormachtige tijden: de Ruimte die er óók altijd is, ook al kun je die in het platte vlak niet zien……Het vraagt stuurmanskunst!
    Dankjewel, je hebt mijn ogen geopend!

  3. Bedankt Riekje voor je verhaal, heel herkenbaar.
    Even een pas op de plaats en een planning maken voor de dag geeft mij ook ruimte.
    Iedere ochtend 20 minuten medeteren werkt ook goed.
    Je beeldverhaal is echt heel verhelderend.
    Een fijne dag, groeten Fieke

    1. Mediteren in de ochtend is inderdaad heel goed. Doe ik ook iedere ochtend.
      Fijn te horen dat mijn beeldverhaal verhelderend is: ik heb er erg mijn best op gedaan om het goed op te schrijven.

  4. Fijn om te lezen dat ik niet de enige ben met dit ‘syndroom’! Alleen had ik gehoopt, met mijn 35 jaar oud, deze angst (ik moet zoveel en het gaat me niet lukken) dusdanig te doorgronden/onder de knie te krijgen, dat ik hier op een dag geen last meer van heb. Wellicht ijdele hoop..?

  5. Ik vind dat je het zo grappig omschrijft en het is super herkenbaar! Ik zie vaak een berg van alles wat ik nog moet/wil doen. Af en toe pauzeren en mediteren geeft mij rust en ruimte.

    Fijne dag.

    1. Ik zag het toen op dat meer echt zo! Niet om dóór te komen. Vergelijkbaar met jouw berg: niet te beklimmen!
      Tussendoor even pauzeren en mediteren is inderdaad een perfecte methode om uit deze stress te raken.

  6. Heel herkenbaar, geen ruimte meer zien, en het gevoel hebben vacuüm gezogen te worden tussen ‘alles dat moet en gebeurt’ (lees: Ik mezelf wijs maak wat er allemaal moet. Want dat is ook interessant: Van wie moet dit allemaal? Moet het werkelijk, en moet het nu?).
    Hoe meer er moet hoe minder perspectief. Bij mij dan. Meestal ook steeds meer dromen, en gedachten en druk op ‘hoe moet het/hoe moet het gaan of eruit moet zien’. Tot ik besluit nu toch echt een stuk te gaan lopen…(soms pas na mezelf eerst een paar dagen ‘bij de les’ te hebben gehouden). Al lopende ontward mijn hoofd, ontstaat er in mij bijna altijd ruimte, plezier ook, enthousiasme over wat ik zie/hoor om me heen, ontspanning, ademruimte. En als ik dán thuiskom, gaat alles (bijna altijd) meer als vanzelf, makkelijker. Terwijl er aan ‘de dingen’ niks is veranderd. Dus ik probeer mezelf – met dank ook aan jouw beeldende blog – maar wat vaker te herinneren aan ‘eerst maar even lopen’, juist als ik merk dat alles zich begin te vernauwen.
    Tja, dat is op zo’n zeilboot dan wel weer lastig… Liefs, en fijne zondag, Carlijn

    1. Jouw verhaal doet bedenken aan de tijd dat ik altijd hele drukke ochtenden had omdat de kinderen op tijd naar school gebracht moesten worden. Als ik dan thuiskwam en de keuken overzag werd ik vaak overspoeld door de chaos daar en ging ik als een bezetene aan het werk, waardoor de chaos vaak nog groter werd.
      Maar als ik eerst even een kwartiertje ging mediteren zag de keuken er opeens stukken minder chaotisch uit en was ik veel sneller klaar.

  7. Mooi beeld Riekje en (wederom) zeer herkenbaar. Het geeft mij ook altijd weer het gevoel dat alles te groot en te veel voor me is, een berg waar ik niet overheen kan kijken en die me niet zelde in paniek brengt. Hoe krijg ik het allemaal voor elkaar, hoe houd ik alle ballen in de lucht en blijf toch rustig… Mediteren ja, dat is wel een remedie al moet ik, als ik eenmaal zit, mezelf steeds weer bij het lusje van m’n jas grijpen en terughalen naar het NU. Ik werk niet met briefjes, maar ik heb een DOEN-schriftje dat op tafel ligt en waar ik alle ‘to do’s’ inschrijf met een marge-ruimte om ze af te vinken als ze gedaan zijn. Daar zie ik dan ook in wat ik allemaal op de lange baan schuif dan wel vervang door andere (belangrijker?) bezigheden. Opvallend zijn daarbij ‘strijken’ en ‘poetsen’, maar helaas ook ‘schrijven’ en ‘lezen’. Toch komen ze steeds weer terug op de lijst en soms lukt het wel.
    Nou daag, fijne zondag! Liefs, Nelleke

    1. Ik heb ook altijd een aantal briefjes die niet verdwijnen. Ik doe gewoon niet wat er op staat. Soms pak ik mezelf dan bij de lurven en doe het toch en dat geeft dan een heerlijk gevoel! Soms bedenk ik me echter dat er dingen op staan die ook eigenlijk teveel zijn. Zo kan ik bijvoorbeeld die berg boeken die er nog ligt, echt niet allemaal lezen. Dus ik moet kiezen welke ik wel en welke ik niet meer ga lezen. Kiezen: ook al zo moeilijk!

  8. Petra Van der Stouw

    Lieve Riekje,
    Wat er bij mij opkomt bij jouw herkenbare verhaal is, jee, dat MOETEN!
    Gisteren zou een kennis van een kennis bij mij komen kennismaken, omdat hij even rust wilde en in mijn B&B enige weken wilde vertoeven om rust te krijgen. Ik wilde hem wel helpen, maar ik ga een maandje rust! nemen in Spanje en dan zou die nog onbekende man hier zijn zonder mijn controle… Vlak voordat hij kwam, dacht ik: soms vallen de dingen vanzelf op zijn plaats, ik ga het open tegemoet. En… hij belde af! Probleem opgelost.
    En dan herinner ik me ook weer het volgende stukje uit de I Tjing:
    De terugkeer ligt in de loop van de natuur
    De beweging is kringvormig
    de Weg is in zichzelf besloten
    Daarom behoeft men niets kunstmatig te overhaasten
    Alles komt vanzelf, als het de tijd ervoor is
    Dat is de zin van hemel en aarde…

    1. Ja, dat heb ik ook vaak meegemaakt, dat een afspraak die me eigenlijk heel slecht uitkwam, op het laatste moment werd afgezegd. Ik heb me daar vaak over verbaasd. Goed idee om dat te zien als de zin van hemel en aarde.

  9. Lieve Riekje,
    Op deze mooie zondag, zittend in het zonnetje wil ik mijn mijmering over je blog met je delen.
    Wat n mooie, menselijke blog.
    Heel herkenbaar ook. Wat ik ook het mooie vind is dat je een eigen naam geeft aan die staat van zijn.
    Ik herken die staat van zijn en hoe het me opjaagt als er veel op mijn ‘lijstje’ staat. De illusie dat als ik maar hard genoeg mijn best doe en alles afwerk dat er dán rust komt/is. Maar dan is er weer wel iets anders wat mijn aandacht vraagt.
    Deze illusie is verbonden aan mijn moeders motto: ‘Het kan maar gedaan zijn’ . Zij had, met een gezin van elf kinderen altijd werk wat op haar lag te wachten. Ze heeft me geleerd om aan te pakken, vol te houden. Hard te werken. Daar is voor mij weer aan verbonden wat ik mijn ‘lege wasmand syndroom’ noem. De illusie dat als alle was weg is, dat het dan klaar is. Maar al als je je omdraait ligt er, met een gezin, al weer vuile was in de wasmand. De uitdaging is toch echt wat jij schrijft: tijd en ruimte blijven zien en voelen in alle taken die er liggen. Dingen kunnen laten liggen, omdat het zonnetje schijnt of omdat rust belangrijk is. Niet geleefd worden door taken en afspraken maar leven met rust en tijd temidden van taken en afspraken. Dat is een levenskunst die ik nog steeds aan het leren ben.
    Dank voor je herinnering aan die tijd en ruimte.

    1. Nu ik dit lees denk ik aan het motto van mijn grootvader van moeders kant: “Doe eerst het onnodige, dan móet je daarna het nodige nog wel doen.” Met andere woorden: “Beul jezelf maar af!” Ik heb dat mijn moeder ook zien doen: zij was altijd aan het werk. Dat voorbeeld heeft mij heel sterk gevormd, net zoals jouw moeder jou heeft gevormd. Elf kinderen: ga er maar aanstaan!
      En o ja, de illusie dat het ooit een keer klaar is. Wat is die geniepig!

  10. Wat een mooi beeld Riekje. dat Heegermeersyndroom. Goed om zoiets een naam te geven, ook om er in de spiegel om te kunnen lachen.
    Ik heb de Tao van Poeh weer eens gelezen, en wat is dat beertje toch een prachtig voorbeeld hoe ik zonder stress zou kunnen leven. Het leven te nemen zoals het gaat, minder proberen naar mijn hand te zetten en regelmatig de tijd nemen voor een lekker schepje honing en/of in het zonnetje te zitten. Dat geeft lucht en ruimte: ademruimte.
    Dank weer voor je inspiratie en liefs,
    Heleen.

    1. Ja inderdaad; je mag er ook om lachen! Niets werkt zo ontspannend als lachen. Zeker als het om zulke relatief onbelangrijke dingen gaat als Heegermeer-stress!

  11. Jacqueline Schoenmakers

    Wat ongelooflijk herkenbaar, Riekje! Ik geloof dat, als ik al die boten ook weer eens op één lijn zie, ik direct deze column moet lezen!!

    1. Ik kan het nog zó voor me zien; al die boten. En het gevoel komt er dan ook meteen weer bij: druk en benauwd. Maar door het te herkennen kan ik me er ook uit terugtrekken.

  12. Ha Riekje,

    Wat heerlijk om te lezen!
    Ten eerste omdat ik ook uit Friesland kom en vaak met leken onder andere de Heegermeer over voer. Omdat ze leken waren zagen ze niet goed waar ik bang en benauwd van werd. Je beschrijving daarover maakt mij al blij.
    Ten tweede vind ik het een prachtig beeld dat je noemt dat de derde dimensie wegvalt. Dat heb ik regelmatig wanneer ik hele volle weken in het vooruitzicht heb. Ik zet mezelf dan op een “kortzichtige” overlevingsstand, om per dag of per week me op de dingen te richten die echt moeten gebeuren. Maar om er zo naar mijn benauwdheid te kijken, als een derde dimensie die wegvalt en die er beslist wel is, geeft onmiddellijk veel meer ruimte. Dank je wel daarvoor!

    1. O wat leuk, dat jij ook op het Heegermeer voer. En dat je weet hoe lastig het is om tussen allerlei boten heen te manoeuvreren. Zeilen is echt een kunst.
      Ik ken de overlevingskunst in drukke tijden ook in de gedaante van dat ik tegen mezelf zeg: “Even volhouden, over een week is dit allemaal weer over. Dan komt er weer een rustige tijd.” Dat helpt om mezelf in die drukke tijden gedisciplineerd te houden en geeft een soort geruststelling van dat het ooit weer over is.
      Gelukkig komen dergelijke lange drukke tijden niet vaak meer voor.

  13. Goedemorgen Riekje en anderen,
    Zoals ik al eens vertelde lees ik je blog iedere week voor aan mijn vriend.
    Hij zei vertel ze over het boek: ‘Ik heb de tijd van Paul Loomans zenmonnik, een handleiding in Tijdsurfen”. Daarin staan veel nuttige tips om om te gaan met het Heegermeer-syndroom.

  14. Dat is letterlijk (in gedachten) alles op een hoop gegooid. Zooooo herkenbaar, zoveel stress gehad, zoveel moeten. Nu als pensionada, die ook nog parttime profi werkt, geniet ik vooral van het lopen op platte voeten in plaats van op mijn tenen. Zonder haast doe ik praktisch alles met plezier. Alles een voor een. Wel zo fijn voor mezelf en mijn omgeving. Dank dat je me via dit blog bewust maakt van deze weldadige verandering en dat ik ook de gelegenheid hebben om t stressen vaarwel te zeggen. Fijn je hier te ontmoeten Riekje.

    1. Oh, wat goed dat het je lukt om steeds in rust te blijven. Zoals mijn blog al duidelijk maakte, lukt mij dat lang niet altijd. Ik moet mezelf echt toespreken soms. Ook nu weer: “Kerstmis duurt nog zeker 8 weken. Dus zet het uit je hoofd en doe wat er vandaag gedaan moet worden.”
      Dan moet ik aan mijn moeder denken die op haar 75e eens verzuchtte: “Nu heb ik alle tijd, maar die haast zit nog steeds op mijn rug.” Ik lijk op haar!
      Maar ik blijf mijn best doen om steeds beter en langer in rust te blijven en kalm te leven.

  15. Marchien Bouwmeester

    hoi Riekje, als ik last heb van het niet meer overzien, dan doe ik twee dingen: ik ga dag per dag, uur per uur leven en ik ga buikademhalingen doen. Ik krijg letterlijk en figuurlijk meer lucht. Dat heb ik in m’n 73 jarige leven geleerd. En het helpt me altijd.
    Bedankt Riekje, ik wist niet dat zoveel mensen hier tegenaan lopen en dat je me deelgenoot hebt willen maken van je eigen proces. Wel weet ik dat heel veel mensen het erg druk hebben. wat mooi om hierover te schrijven.
    Een fijne groet Marchien Bouwmeester

    1. Buikademhalingen zullen zeker helpen. Ze brengen je letterlijk naar beneden.
      Ja leuk he, om zoveel ‘lotgenoten’ tegen te komen. En van zoveel kanten raadgevingen te ontvangen.
      Zeker veertigers en vijftigers hebben het vreselijk druk. Ik zou met geen mogelijkheid meer kunnen doen wat ikzelf op de leeftijd deed.

  16. Hoi Riekje,
    Het Heegermeer-syndroom, wat een prachtig en herkenbaar beeld. Wij wonen in IJlst en varen in de zomer regelmatig met onze zeilboot naar het Heegermeer. Wanneer we daar aankomen zie ik vaak heel veel zeilen en lijkt het meer tjokvol. Eenmaal tussen de andere boten valt het altijd weer mee.
    De vergelijking met de drukke dagelijkse bezigheden vind ik erg mooi…. Dank daarvoor. Tijdens een retraîte bij Jan leerde ik om zo nu en dan (wanneer de bel ging) drie keer rustig met aandacht te ademen. Dat brengt met terug bij het nu en geeft me in alle opzichten ruimte. En…ik heb geleerd om zo nu en dan “nee” te zeggen 🙂 Dankjewel!

    1. Wat leuk! Jij hebt dus dezelfde ervaring als ik indertijd: het meer lijkt tjokvol, maar je blijkt overal tussendoor te kunnen!
      Nee-zeggen is ook een hele goeie in dit opzicht. Daar ben ik niet zo goed in, maar ik begin het te leren.

  17. Ik bouw ook tijd in Riekje, zelfbehoud.
    Er is altijd een rustig moment in de week om jouw fabuleuze blog te lezen; ook deze weer.
    Heerlijk steeds die herkenning, Dank

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *